Henryk Mańkowski (1872-1924)

mankowski

Wybitny numizmatyk i kolekcjoner. Urodził się w Rudkach pod Szamotułami. Był potomkiem generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Kształcił się w gimnazjum we Wrocławiu, a następnie studiował na uniwersytetach w Hall i Paryżu. Odziedziczywszy majątek w Winnogórze (Wielkopolska) osiadł w nim rozwijając jednocześnie swą pasję kolekcjonerską.

Zamiłowanie do numizmatów zawdzięczał w dużej mierze przyjaznym kontaktom ze znakomitym znawcą Stanisławem hr. Walewskim, od którego nabył znaczną część zbioru. Część numizmatów odziedziczył po wuju Bronisławie Dąbrowskim. Współpraca i wymiana z innymi znanymi kolekcjonerami oraz zakupy na aukcjach zagranicznych przyczyniły się do powiększenia jego zbioru, który stał się jednym z najbogatszych w Polsce.

Ozdoby

Ozdoby ze skarbu z Dzierznicy (po 962 r.), srebro. Dar Henryka Mańkowskiego

Gromadził monety polskie od najstarszych, piastowskich, starając się skompletować wszystkie typy. W 1909 roku jego kolekcja liczyła około 10000 okazów, w tym wiele sztuk złotych oraz rzadkości. Do numizmatów podchodził w sposób naukowy. Był autorem licznych artykułów w Wiadomościach Numizmatyczno-Archeologicznych. Szczególnie interesowały go fałszerstwa monet polskich, o których zebrał obfite materiały. Pośmiertnie wydane zostały w formie publikacji „Fałszywe monety polskie” (Poznań 1930). Od 1907 roku należał do członków dożywotnich Towarzystwa Numizmatycznego w Krakowie. W następnym został jego prezesem. Osobie H. Mańkowskiego Towarzystwo zawdzięczało wiele cennych inicjatyw. Był też częstym gościem Muzeum Czapskich, stanowiącego oddział Muzeum Narodowego w Krakowie. Dzięki jego zabiegom i pośrednictwu zbiór Gabinetu Numizmatycznego powiększył się o szereg rzadkich monet złotych. Wspierał też Muzeum licznymi darami. W 1907 roku przekazał m.in. 412 jedenastowiecznych denarów krzyżowych pochodzących ze skarbu, z okolic Winnogóry oraz 20 monet greckich i rzymskich. W 1910 roku ofiarował ozdoby stanowiące część bardzo cennego znaleziska z Dzierznicy (XI w.). W latach 1916-1918 podarował natomiast kilkaset sztuk bonów wojennych, asygnat, monet zastępczych z lat 1914-1915, pochodzących z różnych miast Wielkopolski i Pomorza Zachodniego. W 1922 roku, z chwilą rezygnacji ze stanowiska prezesa Towarzystwa Numizmatycznego, nadano mu tytuł pierwszego protektora.

Elżbieta Korczyńska