Karol Plage (1857–1927)

Karol Plage był warszawskim numizmatykiem, badaczem mennictwa Stanisława Augusta Poniatowskiego i Polski porozbiorowej. Elżbieta Korczyńska, autorka zachowanego biogramu, zaliczała go do wybitnych numizmatyków warszawskich.

Życie i praca numizmatyczna

Po ukończeniu studiów technicznych Plage pracował w kolejnictwie. Stopniowo rozwijał zainteresowania numizmatyką: gromadził dokumentację mennictwa, w tym rachunki mennicze, i przeglądał ważniejsze kolekcje. Po przejściu na emeryturę całkowicie oddał się tej działalności. Najpierw katalogował polskie monety w Ermitażu, następnie konserwował zbiory numizmatyczne księcia Białozielskiego-Białozierskiego w Petersburgu; nazwisko właściciela podano tu w brzmieniu zachowanego biogramu. W 1925 roku objął stanowisko kustosza muzeum przy Mennicy Państwowej w Warszawie.

Dorobek i zakres katalogów

Korczyńska podkreślała niezwykłą pracowitość Plagego i określała go jako pierwszego wytrawnego znawcę mennictwa Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz Polski porozbiorowej. Za ważne uznawała kilka jego publikacji poświęconych tym zagadnieniom. Ilustracje do prac wykonywał sam.

Według biogramu wszystkie omawiane opracowania łączyły szczegółowe katalogi typów i odmian monet, zaopatrzone w rysunki, z historycznym tłem epoki i szerszym omówieniem stosunków monetarnych. Zawierały też wykazy dokumentów menniczych, ordynacji i innych źródeł dotyczących emisji monet.

Monety bite w miedzi za panowania Stanisława Augusta — według biogramu Korczyńskiej pierwsza praca Plagego, wydana w Warszawie w 1897 roku.
Opracowania mennictwa porozbiorowego — wydane w Krakowie w 1902 i 1906 roku; odzyskany biogram nie podaje ich pełnych tytułów.
Okres Stanisława Augusta w historii numizmatyki polskiej — ostatnie dzieło omawiane w biogramie, wydane w Krakowie w 1913 roku. Zawierało 34 tablice i ważniejsze dokumenty mennicze; wersja francuska ukazała się rok wcześniej.

Katalog z 1913 roku obejmował wszystkie znane Plagemu monety Stanisława Augusta, ostatniego polskiego króla. Zakres ten odnosi się do wiedzy autora i nie jest równoznaczny z obecnym kompletem rozpoznanych odmian.

Dar dla muzeum i kontakty

W 1902 roku Plage ofiarował Muzeum Narodowemu w Krakowie kilkadziesiąt monet z własnej kolekcji. W Wielkich ofiarodawcach Korczyńska określała przekazany działowi numizmatycznemu zestaw jako monety ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta Poniatowskiego. Podpisy ilustracji na dawnej stronie identyfikują dwa obiekty z jego daru:

grosz koronny Stanisława Augusta Poniatowskiego z 1766 roku, z mennicy warszawskiej, wykonany z miedzi; pokazano awers;
dwugrosz koronny Stanisława Augusta Poniatowskiego z 1766 roku, z mennicy warszawskiej, wykonany ze srebra; pokazano awers.

Plage współpracował z Wiktorem Wittygiem z Warszawy i utrzymywał z nim aktywne kontakty. Korczyńska przypominała przy tej okazji, że Wittyg był również hojnym ofiarodawcą Gabinetu Numizmatycznego.

Recepcja opracowań

W latach siedemdziesiątych XX wieku Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne wznowiło trzy opracowania Plagego. Korczyńska widziała w tej reedycji świadectwo przydatności jego prac dla współczesnych jej czytelników. Jest to ocena autorki dawnego biogramu.

Zobacz również: Muzeum Czapskich, Ofiarodawcy zbiorów numizmatycznych.

Źródła