Bogdan Hutten-Czapski (1851–1937)

Bogdan Hutten-Czapski (1851–1937), syn Józefa Napoleona Czapskiego, był dyplomatą, organizatorem związku rodzinnego i darczyńcą.

Życie polityczne i związki rodzinne

Przez znaczną część życia działał jako pruski poddany i dyplomata. W późniejszej działalności wspierał polskie instytucje, między innymi Uniwersytet Warszawski i Politechnikę Warszawską. Maria Kocójowa przypominała jego działalność w latach 1915–1918 jako kuratora warszawskich archiwów i uczelni. Był związany ze Smogulcem koło Bydgoszczy.

Związek Rodziny Czapskich i zapis dla muzeum

Założył Związek Rodziny Czapskich. W 1922 roku adoptował Emeryka juniora, którego w 1923 wyznaczono na delegata związku. Testament Bogdana z 1932 roku przeznaczał archiwum rodzinne pomorskiej linii Czapskich dla Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie. Bogdan wspierał muzeum także obiektami i środkami finansowymi. Kocójowa wskazała w przypisie testament z 20 sierpnia 1932, jego paragraf 12 dotyczący muzeum oraz ówczesne miejsce dokumentu: Archiwum I. Godlewskiej w Londynie.

Pamiętniki i świadectwo z 1892 roku

Kocójowa wymieniła pamiętniki 60 lat życia politycznego i towarzyskiego, tomy 1–2 (Warszawa 1936), odnotowując dostępność w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej, oraz wydanie niemieckie (Berlin 1936).

Odzyskany biogram Marii Czapskiej przytacza w tłumaczeniu z niemieckiego wspomnienie Bogdana z wizyty u kuzynów w 1892 roku. Zapamiętał on dom z liczną służbą, stajnie pełne rasowych koni, wystawne posiłki przygotowywane przez wielu kucharzy oraz spotkania okolicznej drobnej szlachty. To Bogdan porównał te stosunki do życia polskich rezydencji magnackich XVIII wieku; jest to jego ocena zawarta w relacji.

Fundacja i późniejsza pamięć o Smogulcu

Izabella Godlewska de Aranda podejmowała starania o odtworzenie Fundacji Bogdana Czapskiego dla Uniwersytetu i Politechniki w Warszawie, opartej na majątkach w Smogulcu i zlikwidowanej w PRL. Według eseju Kocójowej wiązała z funduszami europejskimi nadzieje na rewitalizację. Relacja opisuje ówczesne starania, nie ich późniejszy wynik.

Przypis Kocójowej wskazuje Urząd Miasta i Gminy Gołańcz (powiat wągrowiecki, województwo wielkopolskie) oraz uchwałę nr X/76/07 z 26 czerwca 2007, nazwaną w źródle uchwałą „Rady i Gminy Gołańcz”, dotyczącą planu odnowy Smogulca na lata 2007–2013. Wymienia finansowany z funduszy unijnych projekt Modernizacja kompleksu pałacowo-parkowego w Smogulcu oraz ilustrowany załącznik Plan odnowy wsi Smogulec na lata 2007–2013 (16 stron) i Inwentaryzację szaty dendrologicznej parku zabytkowego w Smogulcu (11 stron, 2007). Materiały opisano jako dostępne również online.

W tym samym przypisie autorka odnotowała pierwsze posiedzenie Senatu Uniwersytetu Warszawskiego XLV kadencji i Senatu Politechniki Warszawskiej XLVI kadencji z 2007 roku oraz internetową relację Fundacja Smogulecka im. B. Hutten-Czapskiego ze spotkania przedstawicieli „UW, WP i UMK”. Skróty zachowujemy w kolejności i postaci źródła. W Archiwum M. Kocójowej znajdowało się otrzymane od I. Godlewskiej de Aranda nagranie DVD BydgoszczTV3: K. Marcysiak, Powrót do Smogulca, z datami 15–16 października 2005.

Zobacz również: ród Czapskich.

Osiemdziesiąte urodziny Bogdana Hutten-CzapskiegoFotograf nieustalony; skan: Alexvonf; publikacja: Sześćdziesiąt lat życia politycznego i towarzyskiego, 1936, t. II, s. 577 · Domena publiczna (PD-Poland)

Źródła