Encyklopedia / Osoby

Marian i Edward Czapscy

Zesłańcy, autorzy prac i pamiętników.

Marian i Edward zostali zesłani na Syberię za sprzyjanie powstaniu styczniowemu, choć według Henryka Woźniakowskiego nie wierzyli w jego powodzenie polityczne. Edward uczył współzesłańców języków, historii i literatury. Po powrocie pisał pamiętniki, rozprawy, polemiki polityczne i krytykę literacką, często wstrzymując publikację. Marian zajmował się pszczelarstwem, ogrodnictwem i hipologią; jego trzytomowa Historia powszechna konia była przekładana na inne języki. Nie są to ta sama osoba ani wspólne autorstwo wymienionych prac.

Zobacz również: ród Czapskich.

Stanisław i Adolf Czapski

Biogram Napoleona w angielskiej Wikipedii przedstawia Stanisława Czapskiego, ojca Mariana i Edwarda, jako urodzonego w 1779 w Nieświeżu i uczącego się w Wilnie. Kiejdany otrzymał w 1811 od Dominika Hieronima Radziwiłła w rozliczeniu posagu matki. W 1812 sfinansował 22 pułk piechoty Księstwa Warszawskiego i dowodził nim jako pułkownik, m.in. nad Berezyną 26–29 listopada. Virtuti Militari przypisano mu w 1812, Legię Honorową w 1813. Po klęsce Napoleona przebywał w Paryżu do 1815; wrócił z powodu groźby sekwestru dóbr. Kopia wymienia przynależność do maltańskiego Wielkiego Przeoratu Rosji od 1808 i śmierć w Kiejdanach w 1844.

Marian miał po powstaniu spędzić trzy lata w Tomsku, a Kiejdany uległy konfiskacie. Brat Adolf (1819–1883 w tej kopii, 1818?–1883 na schemacie) służył w armii rosyjskiej i otrzymał Krzyż św. Jerzego. Źródło przypisuje mu budowę pałacu w Berżanach w 1840 i określa park jako liczący 5000 hektarów; ta niezwykle duża powierzchnia pozostaje niezweryfikowanym zapisem, którego nie traktujemy jako ustalonego wymiaru parku.

Źródła