Biblioteka Emeryka Hutten-Czapskiego stanowiła jeden z filarów jego kolekcji. Maria Kocójowa określa jej rozmiary jako ponad 8000 poloników, w tym około 6000 starodruków. Kolekcjoner gromadził przede wszystkim polonika oraz materiały przydatne do badań historycznych i numizmatycznych. Jak opisuje Bogumiła Haczewska, systematycznie zbierał starodruki, ryciny, autografy i mapy. Dostarczały mu wiadomości o numizmatach oraz o przedstawianych na medalach władcach i możnych, bitwach i widokach miast. Pozostałe dziedziny jego kolekcjonerstwa omawia katalog innych zbiorów.
Rozwój zbioru
Archiwalny opis zbioru przypisuje jego początek darowi rodziny Czapskich: bibliotece Emeryka liczącej ponad osiem tysięcy pozycji. Po darowiźnie rodziny księgozbiór łączono z biblioteką muzealną. Wzbogacały ją kolekcje Chodkiewiczów, Heleny Dąbczańskiej, Edwarda Goldsteina, Feliksa Jasieńskiego, Wacława Lasockiego, Adolfa Sternschussa i Adama Wolańskiego. Księgozbiór Chodkiewiczów z Młynowa trafił do muzeum w 1920 roku.
Odzyskany opis podaje ponad 26 tysięcy pozycji i zaliczenie całego zbioru starodruków do Narodowego Zasobu Bibliotecznego. Jest to liczba z materiału archiwalnego, nie współczesny stan inwentarza. Włączano również publikacje z pierwszej połowy XIX wieku. W zbiorze przeważały polonika i ważne opracowania historii oraz polskiego prawodawstwa. Reprezentowane były również prawo, teologia i nauki przyrodnicze europejskiego piśmiennictwa XVI–XIX wieku.
Opracowania i ekspozycja
Na podstawie katalogu książek sporządzonego przez Emeryka Feliks Kopera przygotował Spis druków epoki Jagiellońskiej w zbiorze Emeryka Hutten-Czapskiego, wydany w Krakowie w 1900 roku, jak podaje przypis w eseju Kocójowej. Haczewska wskazuje również na rękopiśmienny katalog rycin, opracowany w sposób analogiczny do katalogu numizmatycznego. Posłużył on Koperze do przygotowania publikacji Spis Rycin Przedstawiających Portrety Przeważnie Polskich Osobistości w Zbiorze hr. Emeryka Hutten-Czapskiego z rękopisu kolekcjonera.
Dawna strona wystawowa lokalizowała zbiór na pierwszym piętrze przy Piłsudskiego 12. Jej pola techniczne wskazywały okres od 1 czerwca 2017 do 1 czerwca 2019 roku; nie dowodzą one dat powstania kolekcji.
Zbiory emigracyjne Marii i Józefa opisuje osobne hasło Spuścizna Marii i Józefa Czapskich.
Rzymską bibliotekę Emeryka juniora i jej późniejsze przekazanie do Toronto omawia jego biogram.
Źródła
- Odzyskana strona serwisu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego: Zbiór starych druków i rękopisów. Kopia z 2021-06-26.
- Odzyskana strona serwisu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego: Bogumiła Haczewska, Emeryk hrabia Hutten-Czapski (1828-1896). Kopia z 2019-08-24.
- Odzyskana strona serwisu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego: Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie. Kopia z 2019-08-24.
- Odzyskana strona serwisu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego: Maria Kocójowa, Znaczenie Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie dla ochrony narodowej świadomości oraz polskiej nauki i kultury w zjednoczonej Europie. Kopia z 2013-10-31.
- Odzyskana strona serwisu Towarzystwa: Bogumiła Haczewska, Emeryk hrabia Hutten-Czapski (1828–1896), starsza wersja biogramu. Kopia z 2007-08-24.